Balans gəlir deyil

Pul əlavə edəndə balans artır

Hesabını açanda ilk gördüyün rəqəm balansdır: portfelinin bu gün nəyə dəydiyi. Onu nəticə kimi oxumaq istəyirsən. Amma o, nəticə deyil.

Tutaq ki, balansın $1,000-dan $1,890-a qalxıb. Bu, 89% qazanc kimi görünür. Amma yol boyu daha $1,000 qoymusansa, cəmi $2,000 qoymusan — və qazancda yox, $110 zərərdəsən.

Hesaba qoyduğun və ya oradan çıxardığın pul — qoyuluş və ya çıxarış — pul axınıdır. O, balansı dəyişir, amma investisiyaların onu nə qazanıb, nə də itirib. Deməli, ölçmənin ilk qaydası sadədir: mənfəət portfelin dəyəri, çıxılsın qoyduğun pul, üstəgəl çıxardığın puldur.

Hesabına ödənilən dividend isə başqa şeydir. Onu sahib olduğun aktivlər qazanıb, ona görə o, qoyuluş yox, gəlirinin bir hissəsidir — ümumi gəlirin qiymət dəyişiklikləri üstəgəl alınan gəlirlərdir.

İki investor, eyni seçim

Leyla və Rauf eyni seçimi edir: hər biri eyni gün eyni fonda $1,000 qoyur. Fond əvvəlcə 10% qalxır, sonra 10% düşür. Yeganə fərq: Rauf qalxışdan dərhal sonra, düşüşdən az əvvəl daha $1,000 qoyur.

Heç bir rəqəm səhv deyil. Onlar iki fərqli suala cavab verir və hər biri üçün ayrı ölçü lazımdır.

Sadə gəlir: pulunla nə baş verdi?

Birinci sual belədir: qoyduğum pulla nə baş verdi? Ən sadə cavab mənfəəti qoyulan pula bölməkdir.

Leyla: −$10 ÷ $1,000 = −1%. Rauf: −$110 ÷ $2,000 = −5.5%.

Bu, dürüst və faydalıdır — pulunun əslində nə etdiyidir. Amma o, iki şeyi qarışdırır: investisiyaların necə nəticə göstərdiyini və pulu nə vaxt, nə qədər əlavə etdiyini. Daha dəqiq variantlar hər qoyuluşun nə qədər müddət yatırıldığını da nəzərə alır, amma mahiyyət eynidir: sənin vaxt seçimin cavabın bir hissəsidir.

Vaxta görə çəkilmiş gəlirlilik: seçimlərin nə etdi?

İkinci sual belədir: seçdiyim investisiyalar nə qədər yaxşı nəticə göstərdi? Buna cavab vermək üçün qoyuluşları mənzərədən çıxarmaq lazımdır. Vaxta görə çəkilmiş gəlirlilik məhz bunu edir.

O, üç addımla hesablanır:

1. Dövrü hər qoyuluş və çıxarışda kəs. Hər hissə heç bir pulun girmədiyi və çıxmadığı bir aralıqdır.
2. Hər hissəni ayrıca ölç — sonundakı dəyər bölünsün əvvəlindəki dəyərə, onu açan pul axınından sonra.
3. Hissələri zəncirvari birləşdir — onları bir-birinə vur.

Burada iki şeyə diqqət et. Birincisi, qoyuluş cavabdan yox oldu: Rauf $1,000 da əlavə etsə, $100,000 da, onun vaxta görə çəkilmiş gəlirliliyi −1%-dir. İkincisi, hissələr toplanmır, vurulur. Əvvəl 10% artım, sonra 10% düşüş sıfır etmir: $100 əvvəl $110, sonra $99 olur.

Əks istiqamətdə də belədir. Fond əvvəlcə 10% düşsəydi və Rauf 10% artımdan əvvəl pul qoysaydı, onun $900 + $1,000 = $1,900-ı olardı və bu, $2,090-a qalxardı — $90 mənfəət, yəni $2,000-ına +4.5%. Vaxta görə çəkilmiş gəlirliliyi isə yenə 0.90 × 1.10 − 1 = −1% olardı. Uğurlu vaxt pul qazandırdı; investisiyanın özü isə yenə 1% itirdi.

Nə ilə müqayisədə?

Gəlir tək başına az şey deyir. Bütün bazarın 17% qalxdığı ildə +10% bir hekayədir, bazarın düşdüyü ildə +10% isə başqa. Sənə müqayisə göstəricisi lazımdır: saxladığın aktivlərə bənzəyən ölçü, adətən bir indeks. Böyük ABŞ şirkətlərindən ibarət portfel üçün bu, çox vaxt S&P 500, texnologiyaya meylli portfel üçün isə bəlkə Nasdaq-100 olur.

İndeksin pul qoyuluşları və çıxarışları yoxdur, ona görə onun gəliri artıq zamana görə çəkilidir. Elə buna görə onunla müqayisə ediləcək ədalətli rəqəm vaxta görə çəkilmiş gəlirlilikdir — eyni ilə eyni. Daha iki qayda müqayisəni ədalətli saxlayır:

• Eyni günlər. Eyni başlanğıc tarixindən eyni son tarixə qədər. Başqa dövr üzrə ölçülmüş göstərici heç nə demir.
• Faiz bəndləri. İki gəlir arasındakı fərq faiz bəndi ilə ifadə olunur. Sənin 10%-in indeksin 17%-inə qarşı 7 faiz bəndi geridədir — “7% geridə” yox.

Qrafikdə nümunə portfel 10% artıb — tək başına yaxşı nəticə. Göstəricini aç: eyni dövrdə o, 17% artıb, deməli portfel ondan 7 faiz bəndi geri qalıb. Hər iki fikir doğrudur; seçimlərin müqayisədə necə olduğunu isə yalnız ikincisi deyir.

Qısaca

Pul qoyanda balansın artır, ona görə balans gəlirin deyil. Mənfəət dəyər çıxılsın qoyduğun pul, üstəgəl çıxardığın puldur. Sadə gəlir pulunla nə baş verdiyini, vaxt seçiminin uğuru da daxil olmaqla, göstərir. Vaxta görə çəkilmiş gəlirlilik dövrü hər qoyuluş və çıxarışda kəsib hissələri zəncirvari birləşdirir, ona görə yalnız investisiyalarının nə etdiyini ölçür. Onu eyni günlər üzrə müqayisə göstəricisi ilə tutuşdur və fərqi faiz bəndi ilə oxu.