İnvestisiya nədir?

Xərcləmədiyin pulla nə etmək olar?

Xərclədiyindən çox qazananda artıq qalan pul harasa getməlidir. Onu saxlaya bilərsən — evdə, cari hesabda, bank depozitində. Bu, yığımdır: pul kənara qoyulur, təhlükəsizdir və lazım olanda hazırdır.

Ya da onunla zamanla daha çox dəyər yaradacağını gözlədiyin bir şey ala bilərsən. Bu isə investisiyadır. Fərq pulun harada durmasında yox, nə iş gördüyündədir. Yığılmış pul gözləyir. İnvestisiya edilmiş pul işləyir — və işlədiyi müddətdə dəyəri düşə də bilər.

Hər ikisi faydalıdır. Onlar fərqli işlər görür və insanların çoxuna hər ikisi lazımdır.

Nə investisiya sayılır?

İnvestisiya istifadə edib qurtarmaq üçün yox, dəyər yaradacağı gözlənildiyi üçün alınan şeydir. Bu kursda iki növü xüsusilə vacibdir:

• Biznesin bir hissəsi. Səhm səni şirkətin şəriklərindən birinə çevirir. Şirkət pul qazanırsa, onun bir hissəsi sənindir — səhm qiymətinin artması, dividend və ya hər ikisi vasitəsilə.
• Borc. İstiqraz şirkətə və ya dövlətə verilən borcdur: borcalan sənə faiz ödəyir və pulu qaytarmağı vəd edir. Bank depoziti də buna bənzəyir: banka borc verirsən, o da sənə faiz ödəyir.

Daşınmaz əmlak və torpaq da investisiya ola bilər. Telefon, avtomobil və ya səyahət isə investisiya deyil: onları istifadə etmək üçün alırsan və onlar sənə pul qaytarmır.

İnvestisiyanın sənə qazandırdığı onun gəliridir. Gəlirin gözlədiyindən az — hətta sıfırdan aşağı — olması ehtimalı isə onun riskidir. Hər investisiyanın hər ikisi var; Risk və gəlir dərsi onların necə bir-birinə bağlı olduğunu göstərir.

İnsanlar niyə investisiya edir?

Nağd saxlanan pul əslində eyni qalmır. Qiymətlər zamanla artır — buna inflyasiya deyilir — və eyni əskinaslar hər il bir az daha az şey alır. İnvestisiya insanların pullarını qiymətlərdən sürətlə artırmağa çalışdığı əsas yoldur.

İkinci səbəb zamandır. Ev, uşağın təhsili, təqaüd — bu məqsədlərə hələ illər var. Həmin illər ərzində davamlı artan pul qoyulandan xeyli çox ola bilər, çünki onun artımı özü də artım gətirməyə başlayır. Bu, mürəkkəb faizdir və Gəlir necə böyüyür dərsində izah olunur.

Əvvəlcə: ehtiyat fondu

Həyat heç kimin planlaşdırmadığı xərclər çıxarır: təmir, həkim, işsiz keçən bir ay. Belə vaxtda bütün pulun investisiyadadırsa, pis məqamda — bəlkə qiymətlər yenicə düşəndən sonra — satmağa məcbur qala və müvəqqəti enişi real itkiyə çevirə bilərsən.

Ehtiyat fondu bunun qarşısını alır. Bu, yalnız təcili hallar üçün təhlükəsiz və tez əldə edilən yerdə saxlanan nağd puldur. Geniş yayılmış qaydaya görə, o, üç-altı aylıq zəruri xərcə bərabər olur: kirayə, ərzaq, kommunal ödənişlər, nəqliyyat.

İllərlə lazım olmayacaq pul

İnvestisiyaların qiyməti hər gün, bəzən kəskin dəyişir. Bir neçə ay ərzində səhm biznesi ilə az əlaqəsi olan səbəblərdən 20% və ya 30% düşə bilər. Uzun illər ərzində bu dalğalanmaların əhəmiyyəti azalır, investisiyanın həqiqətən nə qazandırdığı isə daha vacib olur.

Ona görə hər hansı pul barədə soruşulası sual budur: bu pul mənə nə vaxt lazım olacaq? Bu müddət sənin investisiya müddətindir. Gələn ayın kirayəsi üçün pulun yeri yığımdır. On il sonrakı məqsəd üçün pul isə investisiya edilə bilər, çünki onun pis illərdən sonra bərpa olunmağa vaxtı var — baxmayaraq ki, buna heç nə zəmanət vermir.

Qrafik Raufun nümunəsinin bitdiyi yerdən başlayır: on il ərzində ayda $100, illik 5%. Sürgüləri tərpət — aylıq məbləği artır, illəri uzat, faizi dəyiş. Faiz fərziyyədir, vəd deyil; heç bir investisiya ona zəmanət vermir.

Qısaca

Yığım pulu təhlükəsiz və hazır saxlayır; investisiya isə onu biznesdə və ya borcda işlədir və daha yüksək gözlənilən gəlir müqabilində risk qəbul edir. Əvvəlcə ehtiyat fondu yarat. Sonra yalnız investisiya müddətinin illərlə toxunmamağa imkan verdiyi pulu investisiya et.